اختراع چیست؟

0 896

تعریف اختراع در قانون چیست؟

بموجب ماده ۱ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ «اختراع، نتیجه فکر فرد با افراد است که برای اولین بار فرایندیافرآوردهای خاص را ارائه می کند و مشکلی را در یک حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آنهاحل مینماید.» حقوق مادی ناشی از اختراع ثبت شده قابل انتقال است و در صورت فوت صاحب حق به ورئه او منتقل می شود. مالک اختراع ثبت شده تا ۲۰ سال و با پرداخت هزینه سالانه نسبت به بهره برداری از اختراع مذکور حق استفاده انحصاری دارد و پس از گذشت این مدت زمان، اختراع او در قلمرو عمومی قرار خواهد گرفت.

شرایط ثبت اختراع

  1. جدید بودن (Novelty): منظور از جدید بودن ادعای اختراع شرط تازگی آن در سطح جهان است (لذا جدید بودن موضوع نوآوری صرفا در ایران برای ثبت اختراع کافی نیست)
  2. گام ابتکاری (Inventive step): طبق این شرط : اختراع بایستی برای دارنده مهارت عادی در زمینه فن اختراع بدیهی و آشکار نباشد و دارای گام ابتکاری . قابل ملاحظه باشد.
  3. کاربرد صنعتی ( Industrial applicability): اختراع باید کاربردی باشد بدین معنا که در رشته ای از صنعت قابل ساخت و یا استفاده باشد و به عبارتی قابلیت ساخت و یا پیاده سازی در صنعت را داشته
    باشد
  4. افشاء موثر داشته باشد.
  5. موضوع آن قابل حمایت باشد.

موارد ذیل از حیطه حمایت از اختراع خارج است:

(ماده ۴ قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری)
الف) کشفیات، نظریه های علمی، روش های ریاضی آثار هنری

ب) طرح ها و قواعد یا روش های انجام کار تجاری و سایر فعالیت های ذهنی و اجتماعی.

ج) روش های تشخیص و معالجه بیماری های انسان یا حیوان نکته: این بند شامل فرآورده های منطبق با تعریف اختراع و مورد استفاده در روش های مزبور نمی شود.

د) منابع ژنتیک و اجزاء تشکیل دهنده آن ها و همچنین فرآیندهای بیولوژیک تولید آن ها.

ه) آنچه قبلا در فنون و صنایع پیش بینی شده باشد.

و) اختراعاتی که بهره برداری از آن ها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد.

حوزه ثبت اختراعات دارای دو اداره ثبت داخلی اختراعات و ثبت بین المللی اختراعات می باشد.

اداره ثبت داخلی اختراع:

متقاضیان ثبت اختراع با مراجعه به سایت مرکز مالکیت معنوی بخش خدمات الکترونیک به نشانی اینترنتی (iripo.ssaa.ir) می توانند نسبت به ایجاد حساب کاربری، تکمیل فرم اظهارنامه و ارسال ضمائم درخواستی اقدام نمایند. پس از تکمیل فرم اظهارنامه توسط متقاضی، اظهارنامه مربوطه از طریق سامانه جامع مالکیت معنوی (بخش اختراع) به شکل اتوماتیک به کارشناسان جهت طبقه بندی و بررسی شکلی ارجاع می گردد. از آنجایی که بررسی ماهوی اختراعات در ایران به صورت برون سپاری و توسط مراجع برون سازمانی صورت می گیرد، لذا پس از انجام بررسی شکلی توسط کارشناس، اظهارنامه جهت انجام بررسی ماهوی به مراجع استعلام ارسال می گردد. در صورت مجهز بودن این مراجع به سامانه الکترونیک این مرحله نیز به صورت الکترونیک و از طریق سامانه انجام می گیرد. مراجع مربوطه پس از بررسی ماهوی نتیجه را جهت ابلاغ به متقاضی برای اداره ارسال می نمایند. انجام کلیه اقدامات از جمله رفع نقص، پرداخت هزینه های ثبت و روزنامه رسمی، انجام تغییرات و … تا مرحله دریافت گواهی ثبت از طریق سامانه الکترونیکی توسط متقاضی یا نماینده قانونی وی صورت می گیرد. همچنین رسیدگی به اعتراض نسبت به رد و یا اعتراض به تقاضای ثبت اختراع قبل از صدور اعطای حق اختراع توسط کمیسیون شبه قضایی موضوع ماده ۱۷۰ آئین نامه اجرایی قانون ثبت اختراعات انجام می پذیرد. تصمیمات کمیسیون یاد شده قابل اعتراض در مراجع صالح قضایی مقرر در ماده ۵۹ قانون مرقوم می باشد.

اداره ثبت بین المللی اختراع:

ثبت بین المللی اختراع از طریق دو مسیر یا سیستم قابل انجام است
۱- کنوانسیون پاریس در حمایت از مالکیت صنعتی
۲- معاهده همکاری ثبت بین المللی اختراعات (PCT)

که در ذیل به اختصار به آن ها پرداخته می شود:

کنوانسیون پاریس:

مطابق این کنوانسیون و بر اساس اصل سرزمینی بودن حمایت از اختراع متقاضی بایستی در هر یک از کشورهای عضو این کنوانسیون که تمایل به کسب حمایت در آن کشور را دارد به صورت مجزا اقدام به ثبت اظهارنامه نماید. 

معاهده همکاری ثبت اختراع (PCT):

معاهده همکاری ثبت بین المللی اختراعات PCT توسط سازمان جهانی مالکیت معنوی WIPO اداره میشود که در حال حاضر بیش از ۱۵۲ کشور عضو این معاهده میباشند. PCT این امکان را فراهم می آورد که متقاضی با تکمیل نمودن تنها یک تقاضانامه بین المللی ثبت اختراع بجای چندین تقاضانامه مجزای ملی یا منطقه ای، حمایت از اختراع را بطور همزمان در کشورهای عضو این معاهده درخواست نماید.

بطور خلاصه فرآیند PCT شامل مراحل زیر است: 

  1. ثبت تقاضانامه PCT : این تقاضانامه می بایست به یکی از زبان های مورد پذیرش دفتر بین المللی WIPO ( از جمله انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و …) و یا اداره دریافت کننده تنظیم شود، از آنجایی که اداره دریافت کننده جمهوری اسلامی ایران زبان انگلیسی را می پذیرد، لازم است تقاضانامه به این زبان تنظیم شود و هزینه های مرتبط نیز بایستی پرداخت گردد.
  2. مراجع جستجوی بین المللی (ISA) :
    تقاضاهای تسلیم شده توسط یکی از مراجع جستجوی بین المللی (ISA) مورد بررسی قرار می گیرند. مراجع جستجوی بین المللی هند، چین، روسیه و اتحادیه اروپا برای متقاضیان ایرانی قابل انتخاب جهت جستجوی بین المللی هستند . هزینه این مرحله نیز همزمان با ثبت تقاضا بایستی پرداخت گردد. گزارش و نظر مرجع معمولا چهار ماه پس از ثبت تقاضا ارائه می گردد.
  3. محتوای تقاضانامه بین المللی و گزارش مرجع جستجو یا معمولا پس از گذشت ۶ ماه از تاریخ ثبت بین المللی تقاضا یا ۱۸ ماه از تاریخ اظهارنامه موضوع حق تقدم در سایت Patent Scope منتشر میگردد. نتیجه جستجوی مراجع جستجوی بین المللی برای کشورهای انتخاب شده جهت ثبت اختراع در فاز ملی الزام آور نمی باشد.
  4. جستجوی تکمیلی (اختیاری): در صورت درخواست متقاضی جستجوی تکمیلی توسط مرجع جستجو انجام و گزارش ( غیر الزام آور) آن ارائه می شود. هزینه این مرحله بصورت مجزا توسط متقاضی پرداخت می گردد.
  5. بررسی مقدماتی بین المللی (اختیاری): در صورت درخواست متقاضی بررسی مقدماتی تقاضانامه صورت پذیرفته و نظر غیر الزام آور مرجع در خصوص قابلیت اعطای گواهی ثبت اختراع اعلام می گردد. هزینه این مرحله بصورت مجزا توسط متقاضی پرداخت می گردد.
  6. مرحله ملی (National Phase): پس از پایان فرآیند بین المللی، متقاضی می بایست به ادارات ملی و یا منطقه ای که قبلا در تقاضانامه انتخاب کرده است. مراجعه و هزینه های مربوط را پرداخت نماید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.